TNO onderzoekt microbiologische veiligheid van adiabatische luchtbevochtiging in ziekenhuizen

Amsterdam, januari 2026 – In het kader van de energietransitie binnen de zorgsector heeft TNO een kwalitatief onderzoek uitgevoerd naar de microbiologische risico’s van adiabatische luchtbevochtiging in ziekenhuizen. Het onderzoek richtte zich op de vraag welke mitigerende maatregelen minimaal noodzakelijk zijn om microbiologische groei en aerogene verspreiding te voorkomen, en welke microbiologische eisen gesteld zouden moeten worden aan de lucht na bevochtiging.

Aanleiding: verduurzaming van klimaatinstallaties

Luchtbevochtiging in ziekenhuizen gebeurt traditioneel met stoom, vaak opgewekt met gasgestookte ketels. Omdat stoombevochtiging energie-intensief is, wordt binnen de zorg gezocht naar duurzamere alternatieven. Adiabatische bevochtiging – waarbij water direct wordt verneveld of verdampt in de luchtstroom zonder faseovergang via koken – sluit beter aan bij gasloze en energiezuinige klimaatconcepten.

Tegelijkertijd roept het ontbreken van verhitting vragen op over microbiologische veiligheid.

Onderzoeksopzet:

TNO combineerde literatuuronderzoek met interviews, locatiebezoeken en microbiologische monsterafnames bij zes Nederlandse ziekenhuizen waar reeds adiabatische systemen in gebruik zijn.

Daarbij werd gekeken naar:

Toegepaste normen en richtlijnen
Monitoring en onderhoudsprocedures
Monsterafnames op kritische locaties zoals lekbakken, nozzles, druppelvangers en RO-water
Kwalitatieve risicoanalyse van microbiologische groei en verspreiding via de lucht

Belangrijkste bevindingen

1. Specifieke richtlijnen voor adiabatische bevochtiging zijn schaars

Uit het literatuuronderzoek blijkt dat er nauwelijks specifieke normen bestaan voor adiabatische luchtbevochtiging in ziekenhuizen. De ANSI/ASHRAE/ASHE Standard 170-2021 is de enige standaard die expliciete eisen stelt aan adiabatische bevochtiging in zorgomgevingen, waaronder het gebruik van RO-water, UV-C behandeling en submicronfiltratie. De veelgebruikte VDI 6022 biedt algemene richtlijnen voor microbiologische monitoring, maar verwijst niet specifiek naar adiabatische systemen.

2. Twee geïdentificeerde risicofactoren

TNO onderscheidt twee hoofd-risicofactoren:
- Microbiologische groei in de installatie
- Microbiologische verontreiniging in de lucht

Met name vochtige componenten zoals lekbakken, bevochtigingspakketten en druppelvangers vormen potentiële risicolocaties.
Uit monsterafnames bleek dat lekbakken en aftappunten van RO-water in sommige gevallen verhoogde microbiologische waarden vertoonden. Belangrijk is dat een spoelcyclus biofilmvorming niet kan verwijderen zodra deze is ontstaan.

3. Minimale noodzakelijke mitigerende maatregelen

Volgens het rapport is het gebruik van RO-water de minimale voorwaarde om microbiologische verontreiniging vanuit het water te beperken.
Daarnaast worden genoemd:

Regelmatige visuele inspectie van vochtige componenten
Periodieke water-, oppervlakte- en luchtmonsters
Adequate afwatering van lekbakken
Doorspoelen van leidingen bij stilstand
In kritische zorgomgevingen: toepassing van HEPA-nabehandeling

4. Geen vastgestelde grenswaarden voor lucht na bevochtiging

Een opvallende conclusie is dat er in de geraadpleegde literatuur geen eenduidige microbiologische grenswaarden (kve/m³) zijn vastgesteld voor de lucht na adiabatische bevochtiging.

Dit onderstreept de behoefte aan verdere standaardisatie en uniforme monitoringsprotocollen binnen de zorgsector.